PŁYTY WINYLOWE W SERII POLISH JAZZ WYDAWANE BYŁY PRZEZ POLSKIE NAGRANIA MUZA W LATACH 1965-2014.

Serię „Polish Jazz” wymyślił Ryszard Sielicki, kompozytor i dyrektor artystyczny Polskich Nagrań, a przez lata realizował ją muzykolog Andrzej Karpiński.

W jednym z wywiadów Andrzej Karpiński podał powody powstania serii: „Zainicjowanie tej serii w tamtym czasie było jak najbardziej uzasadnione – polski jazz bowiem, po wyjściu z tzw. podziemia, robił prawdziwą furorę, gromadząc na licznych koncertach i festiwalach (np. Jazz Jamboree) tłumy słuchaczy. Kontakty naszych muzyków z czołówką światowego jazzu przyniosły znakomite rezultaty, czego dowodem są właśnie te płyty. Krótko mówiąc, zaczęliśmy się liczyć na światowych rynkach muzycznych”.

Przy pracy nad tą serią spotkali się najsłynniejszy polski fotograf jazzu Marek Karewicz oraz światowej sławy artysta grafik  Rosław Szaybo, późniejszy dyrektor artystyczny w wytwórni CBS. To on zaprojektował słynne logo „Polish Jazz” i był autorem okładek pierwszych dziewięciu albumów tej kultowej serii.

W czasie 25 lat wydano 76 płyt winylowych. Najlepsi jazzmani, wybitne albumy muzyczne, jazz poszukujący, tradycyjny, doceniany na świecie. Płyty wydane w serii Polish Jazz to encyklopedia polskiego jazzu.

Uwaga :

Za nieformalny początek tej serii (jeszcze bez logo „Polish Jazz”) jest uznawany album kwintetu Andrzeja Kurylewicza  „Go Right” – album z 1963 r. z autorskimi kompozycjami Andrzeja Kurylewicza oraz Wojciecha Karolaka i Jana Ptaszyna Wróblewskiego, chociaż w mojej ocenie uznawanie go za nr 0 w serii jest mocno naciągane. O ile w przypadku wznowienia na CD da się to jakoś uzasadnić , to w przypadku płyt winylowych wygląda to na zabieg czysto marketingowy.

Pierwsza płyta z serii Polish Jazz vol. 1 Warsaw Stompers – New Orlean Stompers – Polskie Nagrania Muza – XL 0236 ukazała się w 1965 roku, a ostatnia Polish Jazz vol. 76 Lora Szafran – Lonesome Dancer  – Polskie Nagrania Muza – SX 2840 ukazała się w 1990r.

Przy opracowywaniu przeglądu płyt winylowych wydanych w serii Polish Jazz najtrudniej podać konkretny ROK WYDANIA.

Czasami podawano go w opisie płyty na rewersie okładki, ale były to bardzo rzadkie przypadki. Powszechnym błędem w wielu publikacjach i na portalach jest przyjmowanie daty nagrania jako daty wydania płyty, chociaż miedzy nagraniem, a wydaniem mogło upłynąć kilka lub nawet kilkanaście lat: np. vol. 5 Komeda Quintet – Astigmatic, nagrano w grudniu 1965 roku a wydano w 1967 roku. Jedno jest pewne, rok wydania płyty był późniejszy niż jej nagranie ( co jest oczywiste ), ale ustalenie konkretnego roku wymaga niemal detektywistycznego zacięcia. Trzeba wziąć pod uwagę kolor etykiety i informacje na niej zawarte i uwzględnić wszystkie informacje na okładce w tym rok nagrania, cenę, logo wytwórni na awersie i rewersie ( bo to graficznie zmieniało się wielokrotnie ), zwrócić uwagę na tzw. znaczniki tłoczenia podające konkretny tydzień i rok tłoczenia  oraz „poszperać” w wydawnictwach z tamtych lat : JAZZ, JAZZ FORUM, PROGRAMY IMPREZ JAZZOWYCH. Niejednokrotnie to droga „przez mękę „, ale dla kolekcjonera to „normalka”.

Jeżeli nie udało mi się w 100% ustalić roku wydania płyty wpisywałem  : rok wydania UNKNOWN, w skrócie U czyli NIEZNANY.

Płyty winylowe z serii POLISH JAZZ

 były też eksportowane do Związku Radzieckiegoi do dzisiaj mozna je kupić w przygranicznych republikach powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego.

Eksportowano je w takich samych okładkach jak na rynek polski ( czasami były lakierowane ), a odróżnić je można jedynie po etykietach na samej płycie. Napisy na BLUE etykietach (labelach ) były pisane CYRYLICĄ . a dodatkowo po prawej stronie etykiety zwykle był napis „Третья гр.” (skrót od Третья группа – Trzecia grupa). Zawsze mnie intrygował ten napis i byłem ciekaw z czego wynika i co oznacza. Jeden z jazzfanów na portalu winyl.net wyjaśnił mi prawdopodobne znaczenie tego napisu, które przytaczam poniżej :

„Choć dla współczesnego słuchacza może to brzmieć jak oznaczenie jakości tłoczenia lub gatunku muzyki, prawda jest znacznie bardziej prozaiczna i dotyczy… portfela.

W byłym ZSRR ceny towarów nie były ustalane przez rynek, lecz odgórnie przez państwo. Płyty winylowe dzielono na „grupy cenowe” w zależności od kosztów produkcji, rodzaju okładki oraz tego, czy materiał był rodzimy, czy licencyjny.

Polska na eksport: Polskie nagrania (wydawane głównie przez wytwórnię Muza) cieszyły się w ZSRR ogromną popularnością i uchodziły za towar niemal luksusowy w porównaniu do lokalnej Melodii.

Kategorie cenowe:
I grupa: Najtańsze, często mniejsze płyty lub wydania standardowe.
II grupa: Średnia półka.
III grupa: Najwyższa kategoria cenowa dla płyt długogrających (LP). Oznaczało to zazwyczaj płytę w pełnej, kolorowej okładce (często laminowanej), nierzadko z materiałem licencyjnym lub wysokiej jakości nagraniem estradowym/jazzowym.

Mimo że płyta została wyprodukowana w Polsce, musiała posiadać oznaczenia zgodne z systemem handlowym kraju, do którego trafiała. Dzięki temu sprzedawca w Moskwie czy Kijowie wiedział, jaką kwotę nabić na kasę bez sprawdzania cenników w katalogach.

Cena za „Trzecią grupę” wynosiła zazwyczaj około 3 rubli i 50 kopiejek (choć stawki te zmieniały się na przestrzeni lat). Dla porównania, zwykła radziecka płyta mogła kosztować ok. 1,50 – 2,15 rubla.”.

W sumie wyeksportowano prawdopodobnie 27 płyt z tej serii od vol. 1 do vol. 27.

Generalnie były to płyty w wersji MONO, chociaż zdarzały się STEREO np. z tych co wiem na pewno to vol. 18 i 27.

Bardzo trudno jednoznacznie stwierdzić rok wydania danej płyty do ZSRR, dlatego przyjąłem, ze wydano je w tym samym roku co wydanie w Polsce.

Tylko tę jedną płytę z serii POLISH JAZZ,

 a mianowicie vol. 16, eksportowano do NRD na specjalnych warunkach. Zespół Old Timers cieszył się w NRD niesłychaną popularnością, a płyta ta „schodziła” jak przysłowiowe „ciepłe bułeczki”. Inna sprawa, że jazz tradycyjny był wtedy „na fali”.

Początkowo tak jak do ZSRR eksportowano ją w takiej okładce jak w Polsce, ale później,  gdy okazało się, że płyta cieszy się w NRD ogromnym wzięciem, zdecydowano się specjalnie dla tej płyty wydrukować dedykowaną okładkę z napisami w języku niemieckim, co w ówczesnych czasach było ewenementem. 

Na etykiecie w kolorze BLUE napisy były także po niemiecku. Na rynku niemieckim prawdopodobnie ukazała się tylko w wersji STEREO.

TU wirtualna wystawa okładek płyt winylowych z serii Polish Jazz.